Bị thu hồi đất, người có đất bị thu hồi phải bàn giao mặt bằng khi nào?
22/10/2026
Đổi mới thi hành án dân sự theo hướng chuyển đổi số
Luật sư Nguyễn Văn Đồng
Luật sư Hà Thị Khuyên
Luật Thi hành án dân sự năm 2025 có những đổi mới căn bản trong quy trình tiếp nhận bản án, ra quyết định thi hành án và chuyển đổi số; quy trình thông báo thi hành án; xử lý bài toán án tồn đọng kéo dài; về biện pháp bảo đảm, cưỡng chế và xử lý tài sản kê biên; sắp xếp lại công tác quản lý kho vật chứng.
1. Quy trình tiếp nhận bản án, ra quyết định thi hành án:
Luật Thi hành án dân sự năm 2025 xác lập nguyên tắc giao dịch và chuyển giao bản án, quyết định trên môi trường số giữa Tòa án và Cơ quan Thi hành án dân sự. Việc gửi và nhận bản án được thực hiện thông qua hệ thống kết nối dữ liệu điện tử liên ngành, giúp giảm thời gian luân chuyển hồ sơ giấy từ hàng tuần xuống chỉ còn vài phút. Đồng thời, phạm vi thi hành án chủ động của Cơ quan Thi hành án dân sự được mở rộng: Cơ quan Thi hành án dân sự chủ động ra quyết định thi hành đối với khoản tiền bồi thường cho tổ chức, cá nhân mà cơ quan Thi hành án dân sự đã thu được tuyên trong bản án, quyết định; tránh tình trạng tiền tạm thu gửi tại kho báu/ngân hàng kéo dài do người được thi hành án không làm đơn yêu cầu.
Đổi mới quy trình thông báo thi hành án: Hợp nhất các quy định thông báo phân tán trước đây vào Điều 35 Luật Thi Hà hánh dân sự Luật ưu tiên tuyệt đối hình thức thông báo trên môi trường số qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), Cổng dịch vụ công quốc gia và Nền tảng số Thi hành án dân sự. Trường hợp phải niêm yết công khai tại địa phương hoặc trụ sở, thời hạn niêm yết được rút ngắn từ 10 ngày xuống còn 07 ngày. Luật cũng bổ sung hành lang pháp lý minh bạch cho việc thông báo cho đương sự đang ở nước ngoài thông qua nền tảng số hoặc tương trợ tư pháp.
Xử lý án tồn đọng kéo dài: Một trong những điểm sáng nhất của Luật Thi hành án dân sự năm 2025 là quy trình xử lý án tồn đọng kéo dài:
- Rút ngắn thời hạn xác minh: Tại khoản 1 Điều 40 Luật Thi hành án dân sự năm 2025 quy địnhThời hạn xác minh điều kiện thi hành án ban đầu giảm từ 10 ngày xuống còn 09 ngày kể từ ngày hết thời hạn tự nguyện thi hành án. Chấp hành viên khai thác trực tiếp cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu đất đai, tài sản để xác minh;
- Cơ chế gửi lại yêu cầu thi hành án: Được quy định tại khoản 4 Điều 38 Luật Thi hành án dân sự năm 2025. Đối với các vụ việc xác định chưa có điều kiện thi hành, sau 02 năm kể từ ngày ra quyết định chưa có điều kiện mà qua tra cứu cơ sở dữ liệu số không phát hiện tài sản mới, Cơ quan Thi hành án dân sự sẽ thực hiện thủ tục gửi lại yêu cầu thi hành án cho đương sự (đối với án theo yêu cầu) hoặc chuyển sang sổ theo dõi riêng (đối với án chủ động). Toàn bộ thời gian này không tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án, giúp đưa hàng trăm ngàn vụ việc tồn đọng trên giấy ra khỏi sổ sách theo dõi thủ công, giảm tải áp lực hành chính.
2. Về biện pháp bảo đảm, cưỡng chế và xử lý tài sản kê biên được quy định tập trung từ Điều 43 đến Điều 88 Luật Thi hành án dân sự:
Luật Thi hành án dân sự năm 2025 cập nhật các hình thái tài sản mới của nền kinh tế số bằng việc cho phép áp dụng biện pháp phong tỏa, kê biên đối với tài sản số, tài khoản chứng khoán và các loại tài sản giao dịch điện tử khác. Quy trình xử lý tài sản kê biên bán đấu giá được tối ưu hóa mạnh mẽ:
Thời hạn ưu tiên mua tài sản chung của chủ sở hữu chung giảm từ 90 ngày xuống 15 ngày (bất động sản) và từ 30 ngày xuống 05 ngày làm việc (động sản).
Đối với tài sản bán đấu giá không thành, Chấp hành viên có quyền chủ động ra quyết định giảm giá trong thời hạn 05 ngày làm việc mà không bắt buộc phải qua bước thỏa thuận kéo dài với các bên.
Sắp xếp lại công tác quản lý kho vật chứng:
Theo Điều 116 Luật Thi hành án dân sự năm 2025 về điều khoản chuyển tiếp: Vật chứng đã được cơ quan thi hành án dân sự tiếp nhận trước ngày 01/07/2026 thì cơ quan thi hành án dân sự tiếp tục bảo quản và xử lý theo quy định của pháp luật. Đối với vật chứng đã được cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố tiếp nhận và đang bảo quản tại các kho vật chứng không thuộc khuôn viên trụ sở cơ quan thi hành án dân sự thì Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Tài chính phối hợp thực hiện việc chuyển giao các kho vật chứng cùng vật chứng đang bảo quản tại kho về Bộ Công an để quản lý trước ngày 01 tháng 7 năm 2028. Như vậy, lộ trình đến trước ngày 01/07/2028, toàn bộ các kho vật chứng nằm ngoài trụ sở Thi hành án dân sự sẽ được chuyển giao triệt để về Bộ Công an quản lý.
Liên hệ tư vấn luật sư: 0936683699 - 0983951338
